2025 Nobel Fizik Ödülü açıklandı!

Son 10 Yılın Nobel Fizik Ödülü Sahiplerinin Listesi

2024 – Amerikalı bilim insanı John J. Hopfield ve Kanadalı bilim insanı Geoffrey E. Hinton, “Yapay sinir ağlarına dayalı makine öğreniminde çığır açan keşifler ve icatlar” nedeniyle ödül aldı.

2023 – Amerikalı bilim insanı Pierre Agostini, Alman bilim insanı Ferenc Krausz ve Fransız/İsveçli bilim insanı Anne L’Huillier, “maddedeki elektron dinamiklerini incelemek için attosaniye ışık darbeleri üreten deneysel yöntemler geliştirmeleri” nedeniyle ödül aldı.

2022 – Fransız, Amerikalı ve Avusturyalı üç bilim insanı Alain Aspect, John F. Clauser ve Anton Zeilinger, “dolaşık fotonlarla deneyler yapmaları, Bell eşitsizliklerinin ihlalini kanıtlamaları ve kuantum bilgi biliminde öncülük etmeleri” nedeniyle ödül aldı.

2021 – Amerikalı, Alman ve İtalyan üç bilim insanı, “karmaşık fiziksel sistemlerin anlaşılmasına yaptıkları çığır açan katkılar” nedeniyle ödül aldı. Japon kökenli Amerikalı bilim insanı Syukuro Manabe ve Alman bilim insanı Klaus Hasselmann, “Dünya ikliminin fiziksel modellemesi, değişkenliğin ölçülmesi ve küresel ısınmanın güvenilir şekilde tahmin edilmesi” nedeniyle; İtalyan bilim insanı Giorgio Parisi ise “atomlardan gezegen ölçeğine kadar fiziksel sistemlerdeki düzensizlik ve dalgalanmaların etkileşimini keşfetmesi” nedeniyle ödül aldı.

2020 – İngiliz bilim insanı Roger Penrose, “kara delik oluşumunun genel göreliliğin sağlam bir tahmini olduğunun keşfi” nedeniyle ödül aldı; diğer iki ödül sahibi Alman ve Amerikalı bilim insanları Reinhard Genzel ve Andrea Ghez ise “Galaksi’nin merkezinde süper kütleli yoğun bir nesne keşfetmeleri” nedeniyle ödül aldı.

2019 – Amerikalı bilim insanı James Peebles, “fiziksel kozmolojide teorik keşifler” nedeniyle ödül aldı; diğer iki ödül sahibi İsviçreli bilim insanları Michel Mayor ve Didier Queloz ise “Güneş benzeri bir yıldızın etrafında dönen bir ötegezegen keşfetmeleri” nedeniyle ödül aldı.

2018 – Amerikalı, Fransız ve Kanadalı üç bilim insanı Arthur Ashkin, Gerard Mourou ve Donna Strickland, “lazer fiziği alanındaki çığır açan buluşları” nedeniyle ödül aldı.

2017 – Üç Amerikalı bilim insanı Rainer Weiss, Barry C. Barish ve Kip S. Thorne, “LIGO dedektörüne ve kütleçekim dalgalarının gözlemlenmesine yaptıkları belirleyici katkılar” nedeniyle ödül aldı.

2016 – İngiliz ve Amerikalı üç bilim insanı David J. Thouless, F. Duncan M. Haldane ve J. Michael Kosterlitz, “topolojik faz geçişleri ve maddenin topolojik fazlarının teorik keşifleri” nedeniyle ödül aldı.

2015 – Japon bilim insanı Takaaki Kajita ve Kanadalı bilim insanı Arthur B. McDonald, “nötino salınımının keşfi ve nötrinoların kütlesi olduğunu göstermeleri” nedeniyle ödül aldı.

Nobel Fizik Ödülü Hakkında Kısa Bilgiler

— 2024 yılı itibarıyla Nobel Fizik Ödülü toplam 118 kez verilmiştir. Verilmediği altı yıl 1916, 1931, 1934, 1940, 1941 ve 1942’dir.

— 1901’den 2024’e kadar toplam 227 kez ödül verilmiş olup, gerçekte ödül alan kişi sayısı 226’dır, çünkü Amerikalı fizikçi John Bardeen 1956 ve 1972 yıllarında iki kez ödül almıştır.

— 118 ödülün 47’si tek kişiye, 33’ü 2 kişi tarafından ortaklaşa, 38’i ise 3 kişi tarafından ortaklaşa paylaşılmıştır.

— En genç ödül sahibi, 1915 yılında “X-ışınları ile kristal yapıların analizine katkıları” nedeniyle babasıyla birlikte ödül alan İngiliz fizikçi Lawrence Bragg’dir. O zaman 25 yaşındaydı.

— En yaşlı ödül sahibi, 2018 yılında “lazer fiziği alanındaki çığır açan buluşları” nedeniyle ödül alan Amerikalı fizikçi Arthur Ashkin’dir. O zaman 96 yaşındaydı.

— 226 Nobel Fizik Ödülü sahibinden beşi kadındır: 1903’te Marie Curie (ayrıca 1911’de Kimya Ödülü’nü de almıştır), 1963’te Maria Goeppert-Mayer, 2018’de Donna Strickland, 2020’de Andrea Ghez ve 2023’te Anne L’Huillier.

— Nobel tarihinde “ailece” alınan Nobel Ödülleri.

Karıkoca: Marie Curie ve Pierre Curie, 1903 Nobel Fizik Ödülü’nü paylaştı;

Baba-Oğul: William Bragg ve Lawrence Bragg, 1915 Nobel Fizik Ödülü’nü paylaştı; Niels Bohr 1922 Nobel Fizik Ödülü’nü aldı, oğlu Aage N. Bohr 1975 Nobel Fizik Ödülü’nü aldı; Manne Siegbahn 1924 Nobel Fizik Ödülü’nü aldı, oğlu Kai M. Siegbahn 1981 Nobel Fizik Ödülü’nü aldı; J. J. Thomson 1906 Nobel Fizik Ödülü’nü aldı, oğlu George Paget Thomson 1937 Nobel Fizik Ödülü’nü aldı.