Çin, ihracat kısıtlama kataloğuna 23 yapay zekâ teknolojisi eklemeyi öneriyor

Çin Ticaret Bakanlığı (MOFCOM) ve Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, 16 Ekim 2026 tarihli 2026/48 sayılı ortak duyuruyla “Çin’in İhracatı Yasak ve Kısıtlı Teknolojiler Kataloğu”nu revize etme taslağını kamuoyu görüşüne açtı. Taslak; yapay zekâ, biyotıp ve fotovoltaik alanlarında toplam 40 teknolojinin kataloğa eklenmesini öngörüyor. Bunlardan 23’ü yapay zekâ alanında ve büyük modeller, ajanlar, hesaplama kümeleri ile bilgi işlemeyle ilgili.

Yasak ve kısıtlı teknolojiler

Bakanlık sözcüsünün açıklamasına göre 40 teknolojinin 14’ünün ihracatı yasaklanacak, 26’sı kısıtlanacak. Yasak listesindeki örnekler arasında yapay zekâ destekli kötü amaçlı kod üretimi ve mutasyonu teknolojisi yer alırken, kısıtlı listede yapay zekâ destekli güvenlik açığı keşfi bulunuyor. Biyotıp alanında 5, fotovoltaik alanında ise çoklu silisyum, silisyum levha ve hücre üretimine ilişkin 12 teknoloji listeye giriyor.

Açık kaynak ve API hizmetleri kapsam dışı

Duyuruya göre açık kaynak olarak yayımlanmış ya da akademik makalelerle kamuya açık hale gelmiş teknolojiler yönetim kapsamına alınmayacak. Sözcü, yapay zekâ teknolojilerinin açık kaynaklanması, Çinli şirketlerin yurt dışında kendi kurup işlettiği hesaplama merkezleri, yurt dışında çip üretimi (tape-out), ortak Ar-Ge ve uluslararası standart çalışmalarına katılım gibi durumlarda otomatik lisans gibi kolaylaştırıcı önlemler uygulanacağını söyledi. Kısıtlı listedeki büyük modellerin yurt dışında yerel olarak konuşlandırılması ihracat yönetimine tabi olacak; ancak bu modellerin API çağrısı, uygulama/web etkileşimi, SaaS veya cihaz üzerinde hafif dağıtım yoluyla sunulması model teknolojisi ihracatı sayılmayacak. Bakanlık, düzenlemenin “belirli bir ülke, bölge veya kuruluşu hedef almadığını” vurguluyor.

Geçici kayıt zorunluluğu ve görüş süreci

Duyurunun yayımlandığı tarihten katalog revizyonu yürürlüğe girene kadar, listedeki teknolojileri ihraç etmek isteyen şirketlerin ihracattan önce MOFCOM’un teknoloji ticareti yönetim sistemine kayıt yaptırması gerekiyor. Teknoloji mülkiyetinin yurt dışına devri, yurt dışında kullanım lisansı verilmesi ve teknoloji sahibinin yabancı bir kuruluşa dönüşmesi kayıt gerektiren durumlar arasında. Kamuoyu görüşleri 16 Ekim–15 Kasım 2026 arasında e-posta, faks veya posta yoluyla iletilebiliyor.

Kaynak: Çin Ticaret Bakanlığı: 202648 · Çin Ticaret Bakanlığı sözcüsünün açıklaması